Portal Medycyna Grabieniec, ��d�, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jeste� 9516140
odwiedzaj�cym

pitek 24 padziernika 2014

PORADNIK MEDYCZNY > Ukad pokarmowy

Zapalenie wyrostka robaczkowego

Zgaszajcy si niejednokrotnie do lekarza pacjenci z blem brzucha obawiaj si czy ich dolegliwoci nie s wywoane przez „wyrostek” czyli fachowo nazywajc ostre zapalenie wyrostka robaczkowego. Obawa ta nie jest bezpodstawna, poniewa ostre zapalenie wyrostka jest najczstsz ostr chorob w obrbie jamy brzusznej, z powodu ktrej mona byskawicznie trafi na st operacyjny.

Co to jest wyrostek robaczkowy?
Jak sama nazwa wskazuje jest to podobne do robaczka, podune uwypuklenie jelita grubego wyrastajce z jego pocztkowej czci zwanej ktnic lub jelitem lepym, poniej ujcia jelita cienkiego do jelita grubego. Wyrostek robaczkowy jest do dugi (mierzy zwykle okoo 8-9 cm), wski i zazwyczaj zwisa swobodnie w obrbie prawego dou biodrowego w kierunku miednicy mniejszej. U czci z nas wyrostek moe by pooony nietypowo, co moe rzutowa na „nietypowo” objaww, jeli dojdzie do ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego.
W cianie wyrostka robaczkowego znajduj si liczne grudki chonne, ktre peni rol filtra bakteryjnego, a w jego wietle - resztki pokarmowe lub luz. Zdarza si te, e u niektrych ludzi wyrostek robaczkowy moe by zaronity. Dla ludzi wyrostek robaczkowy nie jest narzdem niezbdnym do ycia, poniewa ma posta szcztkow i jest ewolucyjn pozostaoci po rolinoernych przodkach.

Nieco historii
Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego opisane zostao po raz pierwszy na wiecie w 1886 r. przez amerykaskiego chirurga Reginalda Hebera Fitza, ktry wprowadzi rwnie dla tej choroby acisk nazw appendicitis. Natomiast inny, rwnie amerykaski, chirurg Charles McBumey opisa trzy lata pniej punkt najwikszej bolesnoci jamy brzusznej w przebiegu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego nazywany do tej pory punktem McBurneya.

Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego
Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego moe wystpi w kadym wieku, ale najczciej dotyczy osb modych 20-30 letnich. Bardzo rzadko zdarza si u maych dzieci poniej 3 roku ycia. Przyczynami ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego mog by:
- zamknicie jego wiata przez kamie kaowy
- obecno pasoytw
- ucisk
- infekcja bakteryjna.

U okoo 70 procent chorych ostre zapalenie wyrostka robaczkowego przebiega typowo, tote lekarz ju na podstawie wywiadu i badania chorego trafnie stawia diagnoz. Typowo przebiegajce ostre zapalenie wyrostka robaczkowego zaczyna si od nieokrelonego blu w nadbrzuszu, ktry po kilku godzinach lokalizuje si w obrbie prawego dou biodrowego. Charakterystyczne jest, e bl ten nasila si podczas ruchw i kaszlu, tote chory zazwyczaj ley nieruchomo w jednej, dogodnej dla niego pozycji z podkurczonymi nogami. Nastpnie doczaj si wymioty, a pniej gorczka do 38oC z przyspieszonym ttnem. Lekarz badajc chorego stwierdza zazwyczaj bolesno uciskow w okolicy prawego dou biodrowego z najwikszym nasileniem w punkcie McBurneya oraz tzw. obron miniow czyli odruchowe napinanie si mini powok brzucha podczas uciskania powok jamy brzusznej nad zapalnie zmienionym wyrostkiem.
Z innych objaww pomocnych przy rozpoznaniu ostrego zapalenia wyrostka s: nasilenie si blu przy podniesieniu prawej koczyny dolnej do pionu oraz nasilenie si blu w prawym dole biodrowym przy ucisku okolicy lewego dou biodrowego. Fakt istnienia ostrego stanu zapalnego w jamie brzusznej potwierdza wynik morfologii krwi, w ktrej stwierdza si tzw. leukocytoz czyli zwikszenie liczby biaych ciaek krwi powyej normy.

- Do innych bada dodatkowych, ktre zlecamy przy podejrzeniu ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego naley przegldowe zdjcie radiologiczne jamy brzusznej –mwi dr n. med. Dariusz Pakua z Kliniki Chirurgii Oglnej i Naczyniowej Uniwersytetu Medycznego w odzi - przy czym badanie to ma jedynie na celu wykluczenie innych ostrych chorb w obrbie jamy brzusznej, a szczeglnie perforacji wrzodu odka. Mona rwnie pokusi si o badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej, gdy wedug amerykaskich rde dowiadczony ultrasonografista jest w stanie odrni wyrostek robaczkowy zapalnie zmieniony od zdrowego.

Nietypowe postacie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego dotycz sytuacji, kiedy:
- wyrostek uoony jest zaktniczo czyli schowany jest za ktnic. Wwczas objawy miejscowe ze strony powok jamy brzusznej s bardzo sabo wyraone i najczciej jest to niewielka bolesno uciskowa w prawym dole biodrowym.
- jeli wyrostek zlokalizowany jest w okolicy pcherza moczowego, to w objawach choroby mog dominowa dolegliwoci ze strony ukad moczowego: czstomocz, bolesne parcie na mocz, obecno leukocytw i erytrocytw w moczu.
- choroba wystpuje u dzieci lub osb starszych. U dzieci ostre zapalenie wyrostka robaczkowego ma bardzo silnie wyraone objawy i szybko moe doj do perforacji, a u osb starszych przebiega znw odwrotnie: objawy s sabo wyraone, co wie si z mniejsz reakcj organizmu na ostre procesy chorobowe.
- w czasie ciy wraz z powikszajca si macic, jelito grube cznie z wyrostkiem robaczkowym ulega uniesieniu do gry i wwczas objawy blowe mog wystpowa nawet w okolicy prawego podebrza, co moe sugerowa ostre zapalenie pcherzyka ciowego, ktry wanie znajduje si w tej okolicy jamy brzusznej.

Nieleczone ostre zapalenie wyrostka prowadzi do perforacji czyli przedziurawienia wyrostka, co objawia si duym nasileniem blw brzucha i objaww miejscowych, poniewa rozwija si wwczas rozlane lub ograniczone zapalenie otrzewnej. Rozlane zapalenie otrzewnej jest bardzo cik i powan chorob, ktra bez interwencji chirurgicznej powoduje mier chorego w cigu kilku dni. Ograniczone zapalenie otrzewnej ogniskuje si w obrbie prawego dou biodrowego jako wyczuwalny bolesny guz utworzony przez:
- naciek okoowyrostkowy (tzw. plastron) lub
- ropie, ktry moe w dalszej kolejnoci pkn i wywoa rozlane zapalenie otrzewnej.

- Warto w tym miejscu uwiadomi naszym pacjentom – mwi dr Dariusz Pakua – e od lat pokutujce cigle w medycynie pojcie tzw. przewlekego zapalenia wyrostka, nie istnieje. Po prostu nie ma takiej choroby! Wobec czego lekarz opierajcy si na rzetelnej wiedzy o przyczynach blw w prawym dole biodrowym, nigdy takie rozpoznania nie postawi. Albo u chorego jest ostre zapalenie wyrostka albo objawy u niego wystpujce nie s zwizane z wyrostkiem. A my – chirurdzy – wci widujemy na skierowaniach wystawianych do oddziau chirurgicznego przez niektrych internistw i ginekologw rozpoznanie „Przewleke (zaostrzone) zapalenie wyrostka”.


Jeli badajcy lekarz podejrzewa nawet niemiao, e u chorego by moe rozwija si zapalenie wyrostka robaczkowego, to zobowizany jest natychmiast skierowa go do szpitala na oddzia chirurgiczny, poniewa choroba ta wymaga szybkiej operacji z tzw. wskaza pilnych. Popiech jest jak najbardziej uzasadniony, poniewa w krtkim czasie moe wystpi powikanie ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jakim jest rozlane zapalenie otrzewnej, ktre grozi nawet mierci chorego. Jedynym wyjtkiem kiedy chirurg wstrzymuje si od szybkiej interwencji operacyjnej jest naciek okoowyrostkowy, poniewa istnieje wwczas due ryzyko rozszerzenia si zakaenia w jamie brzusznej w czasie operacji. Chorego z naciekiem okoowyrostkowym leczy si zachowawczo antybiotykami i najczciej po kilku tygodniach guz zapalny ulega wchoniciu.

- W przypadku ropnia okoowyrostkowego – kontynuuje dr D. Pakua - jest on operowany albo drenowany doranie - operacyjnie lub pod kontrol USG. Nigdy nie wolno ropnia pozostawi w jamie brzusznej samego sobie, bez interwencji. Sam operacj wycicia wyrostka robaczkowego po przebytym nacieku okoowyrostkowym – odraczamy i albo w przypadku cakowitego „rozejcia si” nacieku – rezygnujemy z niej zupenie, albo przy utrzymujcych si dolegliwociach przeprowadzamy kilka miesicy pniej.

Operacja wycicia wyrostka robaczkowego nazywa si appendektomi. Do niedawna wykonanie jej czyo si z kilku – lub kilkunastocentymetrowym naciciem powok brzusznych celem dostpu do wyrostka. Obecnie coraz czciej przeprowadza si appendektomi laparoskopow, w ktrej wykonuje si 3 niewielkie nacicia w powokach jamy brzusznej celem wprowadzenia narzdzi - kocwek laparoskopu do jamy brzusznej. Jedna z tych kocwek posiada kamer, ktra przekazuje obraz pola operacyjnego w obrbie jamy brzusznej na monitor. Umoliwia to operujcemu chirurgowi zdalne manipulowanie kocwkami laparoskopu zaopatrzonymi w narzdzia chirurgiczne, za pomoc ktrych wycinany jest wyrostek. Po operacji laporoskowej czas zdrowienia jest krtszy i chory szybciej moe wroci do penej aktywnoci yciowej i zawodowej.
Kada operacja jest ingerencj naruszajc cigo tkanek i narzdw naszego organizmu i jako taka moe powodowa rnorodne powikania. Powikaniami jakie mog zdarzy si po
- zakaenie rany pooperacyjnej
- krwawienie
- niedrono jelit
- zapalenie otrzewnej
- ropie wewntrzbrzuszny
- przepuklina w blinie pooperacyjnej.

Ryzyko powika zwiksza si u osb obcionych powanymi, przewlekymi schorzeniami oglnoustrojowymi np. choroby ukadu sercowo-naczyniowego, ukladu oddechowego wraz z niewydolnoci oddechow, niewydolno nerek lub wtroby, cukrzyca. Poniewa jednak operacja ostrego zapalenia wyrostka robaczkowego jest zabiegiem ratujcym ycie, wykonuje si j niezalenie od stanu oglnego chorego. Do operacji wycicia wyrostka robaczkowego nie ma przeciwwskaza bezwzgldnych i bdem w sztuce lekarskiej byoby zaniechanie takiego leczenia (oprcz przypadku nacieku okoowyrostkowego).
Rokowanie w niepowikanym ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego jest dobre, a miertelno pooperacyjna wynosi 0,1 procent.

Przeczytaj rwnie:

Uchyek Meckela

lek. med. Ewa Pakua "Dbam o zdrowie" marzec 2005