Portal Medycyna Grabieniec, Łódź, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jesteś 8916524
odwiedzającym

środa 30 lipca 2014

PROFILAKTYKA ZDROWIA > dorośli > Co mówią podstawowe badania

Lipidogram

Lipidogram odzwierciedla stan gospodarki tłuszczowej organizmu. W ramach standardowego lipidogramu oceniamy poziom cholesterolu całkowitego, jego frakcji LDL i HDL oraz poziom trójglicerydów. Najczęstszą formą zaburzeń w zakresie lipidogramu jest wzrost poziomu poszczególnych składowych. lipidogramu Zaburzenia te występują w przebiegu pierwotnych i wtórnych hiperlipidemii . Patrz: cholesterol całkowity, HDL, LDL, TG.
Warto wspomnieć, że wartość LDL w lipidogramie jest wartością wyliczaną.

Wiemy, że rozwojowi miażdżycy sprzyjają: podwyższone stężenie lipoprotein o malej gęstości tzw. LDL i obniżone stężenie lipoprotein o dużej gęstości tzw. HDL. Poza tym miażdżyca szybciej i niezależnie od innych czynników ryzyka rozwija się również o osób, u których stężenie cholesterolu całkowitego przekracza 300 mg/dl. Dlatego ważne jest okresowe sprawdzanie lipidogramu. Aby wynik odzwierciedlał faktyczny stan naszej gospodarki lipidowej, w dniach poprzedzających badanie utrzymujemy swoją dotychczasową dietę łącznie z alkoholem, jeśli jest on zwyczajowo spożywany.
Stężenia cholesterolu i jego frakcji w surowicy krwi człowieka uznawane za prawidłowe wynoszą odpowiednio:

Cholesterol całkowity (TChol) 150 – 200 mg/dl
Cholesterol LDL (LDL-Chol) 66 - 130 mg/dl
Cholesterol HDL (HDL-Chol) mężczyźni > 35 mg/dl
Cholesterol HDL (HDL-Chol) kobiety > 40 mg/dl
Trójglicerydy (TRG) 35 – 150 mg/dl.

1/3 cholesterolu w naszym organizmie pochodzi z pożywienia, a pozostałe 2/3 z endogennej syntezy. Dlatego chcąc obniżyć poziom cholesterolu w surowicy należy wprowadzić zmiany w codziennej diecie czyli ograniczenie spożycia pokarmów zawierających tłuszcz i cholesterol, zwiększenie ilość spożywanych węglowodanów złożonych, warzyw, owoców i ryb oraz dążyć do osiągnięcia należnej masy ciała. Jeśli sama dieta nie skutkuje lub obecne są inne czynniki ryzyka miażdżycy (o których mowa niżej), to konieczne staje się włączenie farmakoterapii. W terapii zaburzeń lipidowych dysponujemy pięcioma grupami leków tj. statynami, fibratami, żywicami, kwasem nikotynowym i probukolem. Najczęściej jednak wybór pada na statynę lub fibrat.

Statyny są najnowocześniejszymi i najszerzej obecnie stosowanymi lekami przeciwcholesterolowymi, których mechanizm działania opiera się na zablokowaniu w wątrobie enzymu reduktazy hydroksymetyloglutarylo-CoA. W warunkach fizjologicznych enzym ten bierze udział w jednym z etapów syntezy cholesterolu poprzez przekształcanie hydroksymetyloglutarylo-CoA w kwas mewalonowy. W wyniku działania statyny wątrobowa synteza cholesterolu ulega zmniejszeniu, co wpływa na obniżenie jego stężenia we krwi. Najczęściej stosowane statyny to: simwastatyna, lowastatyna, atorwastatyna, fluwastatyna. Korzystne działania statyny związane są z:
- poprawą profilu lipidogramu ( głównie obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego i frakcji LDL oraz umiarkowane obniżenie poziomu trójglicerydów i podwyższenie poziomu frakcji HDL),
- hamowaniem procesu rozwoju blaszki miażdżycowej.
Przeciwwskazaniami do leczenia statynami są: uczulenie, choroby wątroby, ciąża i okres karmienia. Statyny są bardzo dobrymi lekami, ale sporadycznie mogą wywołać objawy niepożądane, z których najistotniejszym jest uszkodzenie komórek mięśniowych, co objawia się bólami mięśniowymi i osłabieniem siły mięśni. Przerwanie wówczas leczenia statyną powoduje ustąpienie tych dolegliwości. Warto też uprzedzać klientów w aptece kupujących statynę, że jednoczesne wypijanie soku grejpfrutowego w dużych ilościach (powyżej pól litra dziennie) lub jedzenie surowych grejpfrutów podwyższa stężenie statyny we krwi i może zwiększać ryzyko działań ubocznych. Dlatego statyny lepiej jest popijać wodą lub innymi napojami, a grejpfruty spożywać w niewielkich ilościach.

Fibraty znane są od dawna np. bezafibrat, fenofibrat, ciprofibrat, gemfibrozil. Działają poprzez hamowanie w wątrobie syntezy lipoprotein o bardzo małej gęstości VLDL, nasilają usuwanie cząstek LDL i zwiększają syntezę cząstek HDL. W efekcie fibraty powodują:
- poprawę profilu lipidogramu (obniżenie stężenia cholesterolu całkowitego i trójglicerydów oraz wzrost stężenia frakcji HDL cholesterolu),
- poprawę parametrów układu krzepnięcia krwi.
Fibraty są lekami dobrze tolerowanymi, a przeciwwskazania do nich są podobne jak do statyn. Niekiedy łączy się fibrat ze statyną, ale wówczas pojawia się większe ryzyko działań niepożądanych związanych z uszkodzeniem mięśni. Dlatego taką decyzję lekarz podejmuje zawsze po dokładnym rozważeniu korzyści płynących z leczenia skojarzonego i potencjalnego ryzyka.

Pozostałe trzy grupy leków hipolipemicznych stosowane są obecnie rzadko jako mniej skuteczne i obarczone działaniami niepożądanymi.
Żywice jonowymienne działają tylko w obrębie przewodu pokarmowego i hamują wchłanianie zwrotne kwasów żółciowych, przerywając w ten sposób krążenie wrotno-jelitowe cholesterolu. Działaniami niepożądanymi po żywicy są najczęściej: zaparcia, nudności, bóle brzucha, stolce tłuszczowe, niedobory witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dodatkowy dyskomfort związany jest z tym, że inne leki mogą być zażywane na 4 godziny przed lub po przyjęciu żywicy inaczej bowiem upośledza ona wchłanianie jelitowe leków.
Kwas nikotynowy jest witaminą z grupy witamin B. Działa silnie rozszerzająco na naczynia krwionośne, a stosowany w dużych dawkach powyżej 3 g/dobę obniża stężenie cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Najbardziej dokuczliwym objawem ubocznym kwasu nikotynowego jest zaczerwienie skóry i uczucie gorąca, ale może spowodować również nasilenie dny moczanowej, zaostrzenie choroby wrzodowej i zaburzenia rytmu serca.
Probukol jest związkiem wykazującym działanie hipolipemiczne i antyoksydacyjne. Głównymi objawami ubocznymi są dolegliwości żołądkowe, wysypki i wydłużenie odcinka QT w EKG. W chwili obecnej w Polsce

lek. med. Ewa Pakuła