Portal Medycyna Grabieniec, Łódź, Grabieniec 13
Twoja wyszukiwarka

Jesteś 9131486
odwiedzającym

poniedziałek 1 września 2014

PORADNIK MEDYCZNY > Układ moczowo-płciowy

Miesiączka - ABC wiedzy o miesiączce

FIZJOLOGIA KOBIETY A MIESIĄCZKA
     
     Miesiączka, menstruacja, okres
     Miesiączka (menstruacja, okres ) to kilkudniowe comiesięczne krwawienie z dróg rodnych spowodowane złuszczaniem się i wydalaniem przez pochwę fragmentów błony śluzowej jamy trzonu macicy, w której nie zagnieździło się zapłodnione jajo płodowe. Cykle miesiączkowe świadczą, że dziewczynka stała się kobietą i jest zdolna do wydania potomstwa. Cyklowi towarzyszą również zmiany w całym organizmie. Ustrój kobiety wytwarza bowiem specyficzne substancje chemiczne zwane hormonami, które wpływają nie tylko na płodność, ale na czynności i zdrowie wielu narządów kobiety oraz na jej samopoczucie.
     
     Cykl miesięczny
     Miesiączka jest finałem i klamrą, która spina koniec i początek cyklu płciowego kobiety. Cykl ten przebiega pod kontrolą żeńskich hormonów. Hormony dyktują zmiany w obszarze narządów rodnych kobiety - macicy, jajowodów, jajników i pochwy – przygotowujące komórkę jajową do zapłodnienia i ścianki macicy do rozwoju ciąży. Cykl trwa od 21 do 32 dni, licząc od pierwszego dnia ostatniego krwawienia do pierwszego dnia następnego krwawienia miesięcznego ( menstruacji ) zwanego potocznie miesiączką.
     
     Dlaczego miesiączka wywołuje krwawienie z pochwy?
     Jak już powiedzieliśmy - menstruacja czyli miesiączka przygotowuje macicę do następnego cyklu. W czasie trwania miesiączki - silne skurcze macicy powodują odklejenie z jej ścian gąbczastej błony śluzowej (zwanej endometrium). Złuszczanie się błony odsłania krwawiące mięśnie gładkie, z których zbudowana jest macica. Proces zaniku błony śluzowej trwa około 5 dni. Zwykle złuszczanie tej błony dokonuje się na początku miesiączki – toteż dwa pierwsze dni krwawienia są najbardziej intensywne.
     
     Jak wygląda normalna fizjologicznie miesiączkowa wydzielina pochwowa?
     W trakcie miesiączki kobieta przeciętnie traci około 100 ml krwi. Wydzielina nie powinna jednak zawierać skrzepów, niedobrze też, gdy pojawia się w niej jasna krew. Zarówno bardzo skąpe krwawienia, jak i utrata większej ilości krwi wymagają konsultacji ginekologicznej.
     
     Reguły fizjologiczne miesiączki
     Kobieta rozpoczyna miesiączkowanie zwykle w wieku 12-13 lat.U zdrowej kobiety krwawienie miesiączkowe trwa 4-5 dni nie powodując wysoce bolesnych skurczy macicy. Prawidłowy cykl miesięczny wynosi 26 do 30 dni.
     
     Okres nie za często, nie za rzadko…
     Menstruacje nie powinny pojawiać się częściej niż co 24 dni i nie rzadziej, niż co 31 dni. Jeżeli występują częściej, niż co 21-23 dni - to jest to objaw nieprawidłowy zwany częstym miesiączkowaniem. Miesiączki co 32-35 dni uważa się za rzadkie miesiączkowanie. Są to stany wskazujące na zaburzenia hormonalne i wymagają przeprowadzenia specjalistycznych badań.
     
     Jak długo powinna przebiegać miesiączka?
     Zwykle menstruacja trwa 4-6 dni. Jeżeli przedłuża się powyżej 7 dni, trzeba zgłosić się do ginekologa. Obok poważnych zaburzeń hormonalnych, czy wad budowy macicy – typową przyczyną braku miesiączki jest zajście w ciążę. Uwaga: W trakcie menstruacji nie jest wskazane współżycie płciowe, gdyż nie działają należycie naturalne fizjologiczne osłony kobiety przed zarazkami. (Wbrew obiegowym opiniom - również w czasie miesiączki kobieta może zajść w ciążą!)
     
     Jak poznać, że ciąża zatrzymała miesiączkę?
     Zapłodnienie komórki jajowej przez dostający się do jej wnętrza plemnik jest "sygnałem przerywającym" cykl miesięczny. Od tego momentu zaczyna się wytwarzanie przez jajnik hormonów inicjujących prawidłowe zagnieżdżenie się zapłodnionego jaja w macicy i dalszy rozwój ciąży, aż do momentu, kiedy powstałe łożysko przejmie tę funkcję, co następuje około 16 - 17 tygodnia ciąży. Toteż brak kolejnej miesiączki powinien być sygnałem do zrobienia testu ciążowego. Opiera się on na próbie serologicznej wykrywającej obecność choriongonadotropiny w moczu kobiety. Choriongonadotropina czyli ludzka gonadotropina kosmówkowa tzw. hCG jest hormonem pojawiającym się w surowicy krwi i moczu ciężarnych już w kilka dni po zagnieżdżeniu się jaja płodowego w macicy, po czym stężenie jej wzrasta do 10 tygodnia ciąży, następnie zaś stopniowo obniża się aż do chwili porodu. Test ciążowy wykrywa hCG już nawet na 2-3 dni przed oczekiwaną miesiączką, ale bardziej wiarygodny jest jeśli, wykona się go w 5-7 dniu po oczekiwanej dacie miesiączki. (Testy ciążowe są dostępne bez recepty w każdej aptece.)
     
     UWAGA! Wkładka domaciczna a miesiączka
     Kobiety stosujące wkładkę mają dłuższe menstruacje. Spirala może zintensyfikować towarzyszący miesiączce ból, a także zaostrzyć istniejący stan zapalny. Dlatego też kobiety korzystające z wkładek powinny zgłaszać się do lekarza natychmiast po zaobserwowaniu u siebie nawet niewielkich objawów stanu zapalnego.
     
     CYKL PŁCIOWY, HORMONY - A MIESIĄCZKA
     
     Cykl płciowy (owulacyjny)
     Kobieta rodzi się z kilkuset tysiącami niedojrzałych komórek jajowych w swoich jajnikach. Po okresie pokwitania, każdego miesiąca rośnie i dojrzewa kilka komórek jajowych, z których zazwyczaj tylko jedna jest uwalniana z jajnika (owulacja). Cały ten cykl kontrolowany przez żeńskie hormony płciowe i trwa średnio 28 dni wliczając w to miesiączkę.
     
     Miesiączka - finał comiesięcznego cyklu płciowego
     Miesiączka jest finałem procesu, w którym niezapłodniona komórka jajowa zostaje wydalona wraz ze spulchnioną śluzówką macicy. Począwszy od kobiecej dojrzałości (osiąganej pod koniec pokwitania) – z roku na rok, coraz bardziej regularnie – jajniki wytwarzają średnio co 28 dni zwykle jedną, gotową do zapłodnienia komórkę jajową. Cykl taki się powtarza, aż do wieku przekwitania (menopauzy), to jest do około 45.-50. roku życia.
     
     Cyklem sterują żeńskie 4 hormony płciowe:
     - hormony FSH ( od ang. follicle-stimulating hormone czyli hormon folikulotropowy albo folikulostymulina)i LH (od ang. luteinizing hormone czyli hormon luteinizujący lub lutropina)- wydzielane przez przysadkę mózgową i nazywane często ogólnie mianem gonadotropin,
     - estradiol i progesteron – wytwarzane w jajnikach.
     
     Dojrzewanie komórki jajowej
     Procesami dojrzewania komórki jajowej sterują hormony - FSH i LH - wydzielane przez przysadkę mózgową, która jest nadrzędnym gruczołem dokrewnym, regulującym wydzielanie hormonów przez wszystkie pozostałe gruczoły endokrynne. Hormon FSH stymuluje wzrost ograniczonej liczby komórek jajowych w jajniku. Pod jego wpływem w jednym lub rzadziej obu jajnikach, rozpoczyna się dojrzewanie jednego z pęcherzyków. Jego środek wypełnia się stopniowo płynem zawierającym hormon pęcherzykowy - estradiol. Jednocześnie we wnętrzu dojrzewa komórka jajowa. Estradiol powoduje spulchnienie śluzówki macicy i jej regenerację po poprzedniej miesiączce. Kiedy proces dojrzewania komórki jajowej trwający około 14 dni zostaje zakończony, drugi hormon przysadkowy LH stymuluje uwalnianie komórki jajowej z jajnika. Jest to proces zwany owulacją.
     
     Jajeczkowanie – owulacja
     Zjawisko to występuje u kobiety zazwyczaj w połowie cyklu - pomiedzy 12 a 18 dniem. W pełni dojrzały pęcherzyk pęka wówczas, uwalniając do jamy otrzewnowej komórkę jajową, która zostaje przechwycona przez strzępki jajowodu i w jajowodzie oczekuje na zapłodnienie. Moment pęknięcia pęcherzyka i uwolnienia komórki jajowej nazywa się jajeczkowaniem lub owulacją. Może być on wyczuwany przez kobietę jako niezbyt silny ból w podbrzuszu po stronie lewej lub prawej albo w okolicy krzyżowej
     
     Przygotowanie błony śluzowej do zapłodnienia
     W jajniku, w miejscu pęknięcia otoczki pęcherzyka i wydostania się dojrzałej komórki jajowej na zewnątrz, powstaje jakby "szczelina", którą nazywamy ciałkiem żółtym. To miejsce z chwilą powstania zaczyna wytwarzać – hormon progesteron. Progesteron przygotowuje śluzówkę macicy na przyjęcie zapłodnionego jaja, powodując jej silne ukrwienie. Tak przygotowana macica będzie mogła odżywić rozwijający się w niej zarodek. Niedobór progesteronu, może natomiast powodować utratę ciąży w każdej fazie rozwoju..
     
     Gdy nie dojdzie do zapłodnienia
     W przypadku, gdy w ciągu kilkunastu godzin po owulacji nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte stopniowo zanika i przekształca się po 10 dniach w ciałko białawe. Wiąże się z tym stopniowe obniżanie poziomu progesteronu we krwi, co z kolei powoduje zmniejszanie ukrwienia śluzówki macicy. Po mniej więcej 12-14 dniach od owulacji zostaje ona usunięta wraz z nie zapłodnioną komórką jajową. Złuszczanie śluzówki macicy (objawiające się jako miesiączka) trwa najczęściej 5-7 dni.
     
     Wahania poziomu hormonów wpływają na samopoczucie kobiety
     W czasie trwania cyklu miesiączkowego zmienia się u kobiety poziom hormonów żeńskich, co jest przyczyną wahań nastrojów, a także zmian w wyglądzie skóry i włosów. Najmniej korzystnym okresem jest czas tuż przed miesiączką, kiedy poziom progesteronu jest najniższy. Zmiany hormonalne wpływają też na wahania temperatury ciała. Jeżeli nie dojdzie do zapłodnienia komórka jajowa jest wydalana, a produkcja estradiolu i progesteronu spada. W rezultacie zahamowany jest wzrost błony śluzowej wyściełającej macicę, która złuszcza się, co widoczne jest jako miesiączka. Zapoczątkowuje to nowy cykl.
     
     Wkładka domaciczna z dodatkiem hormonów może zatrzymać miesiączkowanie
     Wkładka domaciczna z dodatkiem hormonów(estrogenów) - zmienia przebieg krwawień u każdej kobiety. W czasie kilku początkowych miesięcy po założeniu, u wielu kobiet występują nieregularne plamienia. Najbardziej zauważalna zmiana dotyczy zmniejszenia objętości traconej krwi. Jak też to, że u 20% kobiet - po roku od założenia miesiączka nie pojawia się w ogóle. Jednak w czasie stosowania wkładki czynność jajników nie ulega zmianie, nawet jeżeli nie ma miesiączki. Dlaczego tak się dzieje? Wkładka we właściwym położeniu - przy dnie macicy – wydziela stale hormon – lewonorgestrel, który hamuje syntezę receptorów estrogenowych, powodując, że śluzówka macicy staje się niewrażliwa na estradiol przygotowujący ją do zagnieżdżenia się komórki jajowej i rozwoju ciąży. W następstwie tego, pomimo normalnych stężeń estradiolu we krwi, nie ma proliferacji (wzrostu) śluzówki i jest ona w stanie „uśpienia”.
     
     Zapłodnienie komórki jajowej
     Jeżeli komórka jajowa zostanie zapłodniona, ciałko żółte nie zanika, lecz przekształca się w tzw. ciałko ciążowe, produkujące w dalszym ciągu progesteron. Pomaga on utrzymać rozwijającą się ciążę i w trakcie jej trwania hamuje dojrzewanie kolejnych komórek jajowych. Z tego powodu progesteron określany jest często mianem - hormonu ciążowego.
     
     PIERWSZE MIESIĄCZKI U DZIEWCZĄT
     
     Pokwitanie dziewcząt a miesiączka
     Powitanie to okres dojrzewania płciowego. Okres ten sterowany jest przez podwzgórze i gruczoły wewnętrznego wydzielania, głównie przysadkę mózgową, jajniki, jądra i nadnercza. U dziewcząt rozpoczyna się w wieku 11–13 lat . Od tego momentu następuje wzmożone wydzielanie przez przedni płat przysadki tzw. gonadotropin czyli hormonów FSH i LH, inicjujących wytwarzanie przez jajniki hormonów płciowych jakimi są — estrogeny, progesteron i inne. Pod wpływem tych hormonów rozwijają się organiczne cechy płciowe: sutki, owłosienie łonowe i pod pachami. Przełomowym objawem pokwitania jest pojawienie się pierwszej miesiączki – tzw. menarche.
     
     Pierwsze miesiączki w pokwitaniu dziewcząt
     Pierwsze miesiączki mogą pojawiać się nieregularnie, gdyż często zdarzają się wówczas tzw. cykle bezowulacyjne. U pokwitających dziewcząt cykle bezowulacyjne uważa się za stan przejściowy i w tym sensie normalny. Pomimo fizjologicznej normalności okresu przejściowego dobrze jest skonsultować się w tej sprawie z lekarzem.
     
     Kiedy pojawia się regularny cykl miesiączkowy?
     Regularny cykl miesiączkowy, z jajeczkowaniem, kształtuje się w końcowej fazie pokwitania, po około 2 latach jego trwania. Cykle miesiączkowe stanowią nierozłączny atrybut biologicznej dojrzałości kobiet. Są dowodem na to, że dziewczynka staje się kobietą i jest zdolna do wydania potomstwa. W tym też czasie pojawia się popęd płciowy. Prawidłowe cykle menstruacyjne dają poczucie zdrowia seksualnego i są bardzo ważne dla psychiki.
     
     BOLESNOŚĆ MIESIĄCZKI
     
     Bolesność miesiączki to dolegliwość każdej kobiety…
     Ból występujący w trakcie miesiączki jest powszechną przypadłością. W dniach comiesięcznego krwawienia prawie wszystkie kobiety odczuwają ogólny dyskomfort i specyficzne bóle w okolicy krzyżowej, w podbrzuszu, jak też bolesne skurcze macicy. Ból może pojawiać się już na kilka dni przed miesiączką, w jej trakcie, a niekiedy może się zdarzyć również po ustaniu krwawienia
     
     
     Objawy bólowe miesiączki
     Ból lokalizowany jest najczęściej w podbrzuszu, ale czasami może promieniować do okolicy krzyżowej, jak również do odbytu i krocza.
     
     Indywidualne objawy towarzyszące bólom miesiączkowym
     Niektóre kobiety odczuwają wyłącznie bóle skurczowe w podbrzuszu, natomiast u pozostałych miesiączce towarzyszą bóle głowy, bóle krzyża, wstręt do jedzenia, mdłości, wymioty, poczucie zmęczenia, depresja, itp. Mogą też pojawić się zaburzenia pokarmowe, kłopoty z oddawaniem stolca i biegunki. Mówimy wówczas o pełnoobjawowym zespole bolesnego miesiączkowania.
     
     Przyczyny bólu
     Ból miesiączkowy może być wywołany przez nadmiar bólotwórczych prostaglandyn wytwarzanych przez błonę śluzową macicy jak również różnego rodzaju stany chorobowe jak np. mięśniaki macicy, endometriozę, stany zapalne narządu rodnego, wady anatomiczne macicy itp. Przykładowo zmiany zarówno chorobowe, jak i anatomiczne na szyjce macicy mogą być powodem znacznego jej zwężenia, a tym samym utrudniać odpływ krwi menstruacyjnej z macicy. Macica, aby pozbyć się zalegającej w jej wnętrzu krwi kurczy się wypychając ją, co może powodować u kobiety ból.
     
     Leczenie bolesnych miesiączek
     Leczenie pierwotnie bolesnego miesiączkowania rozpoczyna się od podawania leków przeciwbólowych znoszących skurczowe działanie prostaglandyn. Zmniejszają one dolegliwości bólowe w przeszło 70% przypadków. Badanie kliniczne prowadzone w Stanach Zjednoczonych wykazało, że stosowanie ibuprofenu przez trzy dni przed spodziewaną miesiączką, zmniejsza nasilenie bólu. Ibuprofen osłabia ból wynikający z nadmiernych skurczy mięśnia macicy, a podawany na trzy dni przed terminem spodziewanej miesiączki działa profilaktycznie, zapobiegając bólowi. Można wykorzystać tą wiedzę i odpowiednio wcześnie zabezpieczyć się, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia bólów menstruacyjnych.
     
     Wspomaganie leczenia bólów miesiączkowych
     Terapię uzupełniają stanowią specyfiki rozkurczowe i łagodne środki uspokajające, najlepiej ziołowe. Ulgę w cierpieniu przynoszą także miejscowe okłady, w zależności od indywidualnego reagowania, łagodnie rozgrzewające bądź ochładzające, a także delikatny masaż okolicy podbrzusza. Regularne stosowane ćwiczenia fizyczne, zawłaszcza rozciągające wykonywane przy miłej, szczególnie ulubionej muzyce powodują, że przestajemy koncentrować się na odczuwanych dolegliwościach, a wzmożona aktywność sprawia, że o bólu zapominamy.
     
     
     Przeczytaj również:
     
     Miesiączka - Przyczyny bolesnej miesiączki
     
     Miesiączka - Bolesna miesiączka – zasady bezpiecznego leczenia
     
     Miesiączka - leczenie bolesnej miesiączki lekami dostępnymi bez recepty
     

     
     Naturalne planowanie rodziny
     
     Antykoncepcja
     
     Test ciążowy
     
     Test owulacyjny

mgr Edward Ozga-Michalski; Konsultacja: lek. med. Ewa Pakuła